Wsparcie bliskich podczas wychodzenia z uzależnienia

Sporo zachowań, które z w pewnych sytuacjach stają się kłopotem, na starcie nie charakteryzuje się niczym szczególnym. Mogą być powiązane z odpoczynkiem, sposobem spędzania czasu, odreagowaniem napięcia lub kontaktem z określoną substancją. Trudność zaczyna się wtedy, gdy możliwość swobodnego wyboru stopniowo się redukuje.

Osoba może zauważać, że coraz częściej myśli o danej czynności, planuje dzień z uwzględnieniem jej wykonania lub potrzebuje większej ilości czasu, pieniędzy czy substancji, by osiągnąć dokładnie taki sam efekt jak wcześniej. Właśnie utrata sprawdzeniu jest jednym z elementów, na które zwraca się uwagę przy ocenie kłopotu. Uzależnienia mogą przyjmować różne formy, a ich konsekwencje nie zawsze ukazują się w tej samej chwili. Niekiedy przez długi okres czasu udaje się utrzymywać pracę, obowiązki rodzinne i pozory powszechnego funkcjonowania, pomimo że coraz więcej energii zostaje podporządkowane jednemu zachowaniu. Z czasami mogą natomiast pojawić się konflikty, problemy finansowe, zaniedbania, pogorszenie relacji albo trudności z wykonywaniem codziennych zadań.

Istotną rolę w rozwoju nałogu mogą odgrywać powtarzalne sytuacje, w których określone zachowanie zaczyna pełnić funkcję szybkiego sposobu radzenia sobie z napięciem. Po trudnym dniu pojawia się potrzeba odreagowania, po konflikcie chęć odcięcia się od emocji, a w trakcie nudy poszukiwanie silnego bodźca. Z nierzadko mózg i codzienne przyzwyczajenia zaczynają łączyć konkretne okoliczności z oczekiwaniem określonej ulgi albo radości. W praktyce właśnie te skojarzenia potrafią utrudniać modyfikację. Sama świadomość szkodliwych konsekwencji nie zawsze wystarcza, ponieważ wymaganie powrotu do wcześniejszego schematu może pojawiać się zwłaszcza wtedy, gdy człowiek jest zmęczony, zdenerwowany lub znajduje się w bardzo dobrze znanym sąsiedztwie. Walka z uzależnieniem obejmuje zatem nie tylko ograniczenie samego zachowania, niemniej jednak również rozpoznawanie sytuacji, które zwiększają ryzyko jego powtórzenia. Pomocne w ocenie własnej sytuacji może być obserwowanie, co dzieje się wprost przed pojawieniem się silnej potrzeby oraz jakie skutki przynosi podjęta decyzja. Takie informacje pozwalają dokładniej dostrzec utrwalone schematy.

W sytuacji dłużej trwającego problemu pytanie, jak pokonać uzależnienie, wymaga uwzględnienioraz powodów, dla których dane zachowanie stało się ważnym elementem życia. O ile było ono sposobem na radzenie sobie ze stresem, samotnością czy trudnymi emocjami, jego ograniczenie może odsłonić kłopoty, które przedtem były przez nie chwilowo zagłuszane. Nie znaczy to, że właściwie każdy przypadek ma takie samo podłoże. U różnorakich osób znaczenie mogą posiadać inne czynniki, a w pewnych przypadkach występuje ich kilka równocześnie. Dlatego rozwiązanie zastosowane przez jedną osobę nie musi odpowiadać sytuacji innej. W praktyce znaczenie ma też rodzaj uzależnienia. Przy substancjach psychoaktywnych sposób ograniczania ich przyjmowania może mieć inne konsekwencje niż przy uzależnieniach związanych z zachowaniem. W sytuacji niektórych substancji odstawienie może powodować objawy wymagające oceny medycznej, dlatego nie należy zakładać, że każdą sytuację można rozwiązać poprzez nagłe samodzielne przerwanie przyjmowania. Przy problemach o sporym nasileniu wykorzystywane są różne formy pomocy, dobierane zależnie od potrzeb, stanu zdrowia i przebiegu wcześniejszych prób zmiany.

Na utrwalanie kłopotu wpływa także środowisko, w którym dana osoba funkcjonuje. Określone miejsca, znajomi, godziny dnia, dostęp do substancji lub możliwość wykonywania dokładnie określonej czynności mogą uruchamiać automatyczne reakcje, zanim pojawi się świadoma decyzja. Z tego powodu zmiana codziennego rytmu bywa jednym z trudniejszych elementów całego procesu. W pewnych przypadkach powinno się ponownie ustalić sposób spędzania wolnego czasu, inaczej organizować wieczory lub ograniczyć kontakt z sytuacjami silnie związanymi z wcześniejszym zachowaniem. Nie za każdym razem można jednakże całkowicie wyeliminować wszystkie czynniki wywołujące potrzebę powrotu do nałogu. Praca, rodzina czy miejsce zamieszkania mogą pozostawać takie same, dlatego istotne staje się uczenie rozpoznawania momentu, w którym pojawia się impuls, oraz jego związku z konkretnymi okolicznościami. Zmiana może też wpływać na bliskich, którzy wcześniej przyzwyczaili się do określonego sposobu funkcjonowania całej rodziny. Pojawienie się nowych zasad może prowadzić do napięć, szczególnie gdy przez długi okres czasu problem był przemilczany lub jego konsekwencje przejmowały inne osoby. W takich wypadkach granice, odpowiedzialność za swoje decyzje i sposób komunikowania się stają się częścią codziennych przemian związanych z wychodzeniem z utrwalonego schematu.

Sprawdź tutaj: Leczenie uzależnienia od hazardu.